Một sản phẩm của Siêng StudioPhương pháp 6 hũ: cách chia thu nhập, ví dụ 15 và 30 triệu, cách làm bằng Excel
Phương pháp 6 hũ chia thu nhập mỗi tháng thành sáu phần, mỗi phần có một việc riêng. Nghe đơn giản, nhưng nhiều người áp dụng được một hai tháng rồi bỏ, thường vì tỷ lệ mẫu không hợp với thu nhập thật. Bài này giải thích từng hũ, cách tính bằng Excel hoặc Google Sheets, và cách chỉnh tỷ lệ khi lương không cao.
6 hũ gồm những gì
| Hũ | Tỷ lệ mẫu | Dùng cho |
|---|---|---|
| Thiết yếu | 55% | Ăn uống, nhà ở, điện nước, đi lại, học phí con |
| Tiết kiệm dài hạn | 10% | Quỹ khẩn cấp, mua nhà, mua xe, khoản lớn trong tương lai |
| Giáo dục | 10% | Sách, khóa học, học kỹ năng mới cho bản thân |
| Hưởng thụ | 10% | Đi chơi, ăn ngon, sở thích, tự thưởng |
| Tự do tài chính | 10% | Khoản để đầu tư hoặc tạo thu nhập thêm, không tiêu |
| Cho đi | 5% | Biếu bố mẹ, giúp người thân, từ thiện |
Tỷ lệ này là quy tắc tham khảo phổ biến, không phải luật. Điều quan trọng là mỗi đồng lương đều được giao việc ngay ngày nhận lương.
Ví dụ với thu nhập 15 triệu và 30 triệu
| Hũ | 15.000.000đ | 30.000.000đ |
|---|---|---|
| Thiết yếu 55% | 8.250.000 | 16.500.000 |
| Tiết kiệm dài hạn 10% | 1.500.000 | 3.000.000 |
| Giáo dục 10% | 1.500.000 | 3.000.000 |
| Hưởng thụ 10% | 1.500.000 | 3.000.000 |
| Tự do tài chính 10% | 1.500.000 | 3.000.000 |
| Cho đi 5% | 750.000 | 1.500.000 |
Muốn thử với số của bạn, mở máy tính chia thu nhập 6 hũ miễn phí: nhập thu nhập, sửa tỷ lệ, xem ngay số tiền từng hũ.
Khi 55% không đủ cho thiết yếu
Ở thành phố lớn, tiền nhà và ăn uống có thể chiếm 65–70% thu nhập. Ép mình vào 55% sẽ làm vỡ kế hoạch ngay tháng đầu. Cách chỉnh hợp lý hơn:
- Ghi chép chi tiêu thật trong 1–2 tháng trước, để biết thiết yếu của bạn thực sự là bao nhiêu phần trăm.
- Tăng hũ thiết yếu lên mức thật, rồi giảm tạm hũ hưởng thụ và giáo dục xuống 5%.
- Giữ hũ tiết kiệm dài hạn ít nhất 5–10%, kể cả khi phải giảm chỗ khác. Đây là hũ giúp bạn không phải vay khi có việc bất ngờ.
- Mỗi lần tăng lương, đưa phần tăng thêm vào hũ tiết kiệm và tự do tài chính trước, đừng để chi tiêu tăng theo.
Hũ là tài khoản hay chỉ là con số?
Không cần mở sáu tài khoản ngân hàng. Cách nhẹ nhàng nhất:
- Tài khoản chính cho hũ thiết yếu, hưởng thụ và cho đi.
- Một tài khoản tiết kiệm hoặc ví riêng cho hũ tiết kiệm dài hạn và tự do tài chính, chuyển ngay ngày nhận lương.
- Hũ giáo dục theo dõi bằng con số trên bảng tính.
Phần còn lại theo dõi bằng bảng tính: mỗi khoản chi gắn với một hũ, cuối tháng xem hũ nào đã cạn.
Dựng bảng 6 hũ trong Excel hoặc Google Sheets
Sheet cài đặt có hai cột: tên hũ (A2:A7) và tỷ lệ (B2:B7). Ô E1 là thu nhập tháng. Số tiền mỗi hũ ở cột C:
=$E$1*B2
Thêm một ô kiểm tra tổng tỷ lệ, nên bằng 100%: =SUM(B2:B7). Ở sổ chi tiêu, thêm cột "Hũ" dùng danh sách thả xuống (Data validation) lấy từ A2:A7. Số đã tiêu của mỗi hũ trong tháng:
=SUMIFS(SoThuChi!D:D;SoThuChi!F:F;A2;SoThuChi!G:G;$E$2)
trong đó cột D là số tiền, F là hũ, G là tháng, ô E2 là tháng đang xem. Excel bản tiếng Anh dùng dấu phẩy thay dấu chấm phẩy. Còn lại của hũ là số tiền hũ trừ số đã tiêu; dùng định dạng có điều kiện để tô đỏ khi âm.
Những lỗi hay gặp
- Chia hũ nhưng không chuyển tiền tiết kiệm đi. Tiền nằm chung một tài khoản thì gần như chắc chắn sẽ bị tiêu.
- Dùng hũ tự do tài chính để mua sắm. Hũ này chỉ để tạo ra tiền, không để tiêu.
- Quên các khoản theo năm. Bảo hiểm, học phí đầu năm, Tết, đám cưới nên được chia ra hàng tháng và để riêng.
- Bỏ cuộc vì một tháng vượt. Vượt một tháng là bình thường. Xem lại tỷ lệ sau 3 tháng, không phải sau 3 ngày.
6 hũ hay 50/30/20?
50/30/20 chỉ có ba nhóm: 50% nhu cầu, 30% mong muốn, 20% tiết kiệm hoặc trả nợ. Phù hợp khi bạn mới bắt đầu và chỉ muốn một quy tắc dễ nhớ. 6 hũ chi tiết hơn, hợp khi bạn muốn để riêng tiền học tập, tiền cho gia đình và tiền đầu tư. Có thể bắt đầu bằng 50/30/20 rồi chuyển sang 6 hũ khi đã quen ghi chép.